Oorsprong en geschiedenis
Op Walpurgisnacht 1966 — 30 april — richtte Anton Szandor LaVey de Church of Satan op in zijn eigen woning aan de California Street in San Francisco. Het was een bewuste provocatie: LaVey verklaarde het 'Jaar Eén' van het satanische tijdperk en positioneerde zijn nieuwe kerk als het tegenovergestelde van het christendom. Maar anders dan de populaire verbeelding suggereerde, ging het niet om duivelaanbidding. LaVey was een overtuigd atheïst.
LaVey groeide op in een milieu van circusartiesten, muzikanten en buitenbeentjes. Hij werkte als leeuwentemmer, orgelist in een stripclub en politiefotograaf — ervaringen die zijn cynische, maar ook theatrale kijk op de menselijke natuur vormden. In 1969 publiceerde hij The Satanic Bible, dat zou uitgroeien tot het meest verkochte occultistische boek aller tijden, met naar schatting meer dan een miljoen verkochte exemplaren.
Kernfilosofie
LaVeyaans satanisme is in de kern een materialistische, atheïstische levensbeschouwing. Satan is geen god, geen bovennatuurlijk wezen — hij is een symbool. Een symbool voor de menselijke natuur zoals die werkelijk is: gedreven door eigenbelang, genot, trots en de wil om te overleven. LaVey ontleende zijn ideeën aan een breed scala aan denkers:
- Friedrich Nietzsche — de Übermensch, de wil tot macht, de afwijzing van slavenmoraal.
- Ayn Rand — rationeel eigenbelang als deugd, niet als zonde.
- Epicurus — het nastreven van genot en het vermijden van pijn als hoogste goed.
- Ragnar Redbeard — 'Might is Right', de natuurlijke orde van dominantie.
- P.T. Barnum — theatraliteit, showmanship en het begrijpen van menselijke psychologie.
Het resultaat is een filosofie die zelfdeïficatie centraal stelt: jij bent je eigen god. Je bepaalt je eigen waarden, je eigen moraal, je eigen levenspad. Niemand — geen priester, geen politicus, geen maatschappelijke conventie — heeft het recht om jou te vertellen hoe je moet leven, zolang je anderen niet schaadt.
De Satanic Bible
De Satanic Bible bestaat uit vier boeken:
- The Book of Satan — een polemiek tegen de christelijke moraal, deels gebaseerd op Ragnar Redbeards 'Might is Right'.
- The Book of Lucifer — filosofische essays over de menselijke natuur, religie, seksualiteit en magie.
- The Book of Belial — een handleiding voor rituele magie als psychodrama.
- The Book of Leviathan — invocaties en rituele teksten.
De negen satanische zonden
LaVey formuleerde negen 'zonden' — geen religieuze zonden, maar intellectuele en sociale fouten die een satanist dient te vermijden. De kardinale zonde is stompzinnigheid: onwetendheid is onvergeeflijk. Andere zonden zijn pretentie, solipsisme, zelfbedrog, kuddeconformisme, gebrek aan perspectief, het vergeten van vroegere orthodoxieën, contraproductieve trots en gebrek aan esthetisch besef.
Rituele praktijk
LaVey onderscheidde twee vormen van magie. Grote Magie (rituele magie) is een vorm van psychodrama: een ceremonie waarbij de deelnemer emoties kanaliseert — woede, lust, mededogen — om psychologische verandering te bewerkstelligen. Het is theater voor het zelf, geen bovennatuurlijke bezwering. Kleine Magie betreft alledaagse beïnvloeding: lichaamstaal, overtuigingskracht, het begrijpen van menselijke psychologie.
De Church of Satan vandaag
Na LaVey's overlijden in 1997 nam Peter H. Gilmore het hogepriesterschap over. Onder zijn leiding is de Church of Satan een gedecentraliseerde organisatie gebleven: er zijn geen lokale afdelingen of wekelijkse diensten. Lidmaatschap kost een eenmalige bijdrage en is selectief. De organisatie heeft leden over de hele wereld, ook in Nederland.