Oorsprong: de breuk met LaVey
Setianism ontstond in 1975 toen Michael Aquino, een hoge priester binnen de Church of Satan en luitenant-kolonel bij het Amerikaanse leger, brak met Anton LaVey. De aanleiding was een fundamenteel meningsverschil: Aquino geloofde dat de 'Prins van Duisternis' een werkelijke metafysische entiteit was, terwijl LaVey vasthield aan zijn atheïstische positie.
Aquino voerde een ritueel uit — de 'North Solstice Working' — waarin hij naar eigen zeggen een openbaring ontving van Set, de Egyptische god van isolatie, chaos en het individuele bewustzijn. Op basis van deze ervaring richtte hij de Temple of Set op.
Set: niet Satan
Setians identificeren hun godheid niet met de christelijke Satan, maar met Set — de Egyptische god die in de Egyptische mythologie de broer en tegenstander van Osiris is. Set vertegenwoordigt het principe van isolatie: het vermogen van het individuele bewustzijn om zich te onderscheiden van de natuurlijke orde. Volgens setians was het Set die het menselijk bewustzijn 'injecteerde' in een verder onbewust universum.
Xeper: het worden
Het centrale concept in setianism is Xeper (uitgesproken als 'Kheh-fer'), het Egyptische woord voor 'worden'. Xeper verwijst naar de voortdurende zelfevolutie van de ziel — het proces waarbij het individu steeds meer zichzelf wordt, steeds bewuster, steeds autonomer. Het is geen einddoel maar een eeuwig proces.
Organisatiestructuur
De Temple of Set kent een complexe hiërarchie van zes graden, van Setian I° tot Ipsissimus VI°. Daarnaast bestaan er 'Orders' — gespecialiseerde werkgroepen die zich richten op specifieke aspecten van de magische praktijk, zoals de Order of the Vampyre, de Order of the Trapezoid en de Order of Leviathan.
Intellectuele traditie
Setianism onderscheidt zich van andere satanische stromingen door zijn intellectuele rigiditeit. Aquino was een academicus en verwachtte van zijn volgelingen dat zij hun magische praktijk onderbouwden met studie van filosofie, psychologie en geschiedenis. De Temple of Set publiceert een uitgebreide leeslijst en verwacht van leden dat zij regelmatig essays schrijven over hun spirituele ontwikkeling.